# Wat je vooral niet moet doen

> Wie de bekende manieren om geld te verliezen vermijdt, hoeft niet briljant te zijn om goed te beleggen.

Leerpad: Anders denken over geld, les 4 van 5. Bron: https://kurswert.nl/leren/anders-denken/omgekeerd-denken. Bijgewerkt: 2026-10-13.

De meeste beleggingstips gaan over wat je moet doen. Charlie Munger, jarenlang de zakenpartner van Warren Buffett, draaide de vraag liever om. Dat idee leende hij van de negentiende-eeuwse wiskundige Carl Jacobi, die moeilijke problemen vaak omkeerde om ze op te lossen.

> Invert, always invert.Charlie Munger, naar de wiskundige Carl Jacobi

In 1986 sprak Munger de geslaagden van de Harvard School in Los Angeles toe. Hij vertelde niet hoe je gelukkig wordt, maar gaf een recept voor een gegarandeerd ellendig leven. Wie dat recept vermijdt, zit al aardig goed. Met geld werkt dezelfde truc. Meer over hem in [Charlie Munger: denk omgekeerd](https://kurswert.nl/leren/meesters/charlie-munger).

## Zo verlies je gegarandeerd geld

Wil je zo snel mogelijk van je spaargeld af? Volg dan de linkerkolom. Wil je dat juist niet, dan staat rechts wat je doet.

| Recept voor verlies | Omgedraaid |
| --- | --- |
| Elke dag handelen | Elke maand een vast bedrag inleggen en verder weinig doen |
| Beleggen met geleend geld | Alleen eigen geld dat je jaren kunt missen |
| Tips volgen uit groepsapps en van sociale media | Alleen beleggen in wat je zelf kunt uitleggen |
| Verkopen in paniek | Vooraf opschrijven wat je doet bij een daling van 30% |
| Geen buffer | Eerst een buffer, zodat je nooit hoeft te verkopen voor een kapotte laptop |
| Hoge kosten | Goedkope, breed gespreide fondsen |
| Alles op één kaart | Spreiden over honderden of duizenden bedrijven |
| Hypes najagen | Rustig doorgaan met je plan |

Twee regels verdienen uitleg. Een hefboom werkt twee kanten op: met vijf keer hefboom is je inleg bij een daling van 20% weg, en op herstel hoef je dan niet meer te wachten. En vaak handelen kost meer dan je denkt. Brad Barber en Terrance Odean volgden in de jaren negentig ruim 66.000 Amerikaanse huishoudens. De 20% die het meest handelde, haalde in die jaren 11,4% per jaar. De markt deed 17,9%.

## Drie valkuilen in je eigen hoofd

**Verliesaversie.** De psychologen Daniel Kahneman en Amos Tversky lieten zien dat een verlies ongeveer twee keer zo zwaar voelt als een even grote winst. Daardoor houden beleggers verliezers te lang vast, of verkopen ze juist alles bij de eerste flinke daling, vaak op een slecht moment.

**FOMO.** Fear of missing out: de angst dat anderen rijk worden terwijl jij toekijkt. Het duwt je in een munt of aandeel als die al hard is gestegen. Oplichters spelen precies op dit gevoel in, zie [oplichting herkennen](https://kurswert.nl/leren/crypto/oplichting).

**Overmoed.** In een bekend onderzoek uit 1981 vond 93% van een groep Amerikaanse studenten zichzelf een betere automobilist dan gemiddeld. Beleggers doen hetzelfde. Na een paar goede maanden denken we dat het aan ons ligt, niet aan een stijgende markt.

## Het gat tussen fonds en belegger

Morningstar vergelijkt elk jaar in de studie Mind the Gap het rendement van Amerikaanse fondsen met wat beleggers in die fondsen echt verdienden. Het verschil komt door timing: instappen na stijgingen, uitstappen na dalingen. In de recente edities lag het rendement van beleggers over tien jaar ruim 1 procentpunt per jaar onder dat van hun eigen fondsen. Alleen door gedrag.

### Wat kost een gat van 1,2 procentpunt?

Je belegt dertig jaar lang €200 per maand. Samen leg je €72.000 in.

- Bij 7% per jaar groeit dat naar ongeveer €244.000.
- Bij 5,8% per jaar wordt het ongeveer €193.000.

Het verschil is ruim €50.000. Niet door slechte fondsen, maar door op de verkeerde momenten te schuiven. Dit zijn rekenvoorbeelden, geen verwachtingen.

Kosten werken op dezelfde manier: een klein percentage per jaar, maar over decennia een groot bedrag. Probeer het zelf:

_(Interactieve rekenhulp "kosten" op https://kurswert.nl/leren/anders-denken/omgekeerd-denken)_

Het mooie van omgekeerd denken: je hoeft de markt niet te voorspellen. Je hoeft alleen de bekende fouten te vermijden. Schrijf vandaag op wat je doet als je beleggingen 30% dalen, en leg dat briefje ergens waar je het terugvindt.

## Onthoud

- Omgekeerd denken: vraag eerst hoe je gegarandeerd geld verliest, en vermijd precies dat.
- Met een hefboom van vijf keer ben je bij een daling van 20% je hele inleg kwijt.
- Een verlies voelt ongeveer twee keer zo zwaar als een even grote winst. Dat leidt tot paniekbeslissingen.
- Beleggers halen gemiddeld minder rendement dan hun eigen fondsen, vooral door slechte timing.
- Schrijf vooraf op wat je doet bij een flinke daling, dan hoef je het niet in paniek te bedenken.

## Bronnen

- [Barber en Odean (2000), Trading Is Hazardous to Your Wealth, Journal of Finance](https://doi.org/10.1111/0022-1082.00226)
- [Kahneman en Tversky (1979), Prospect Theory, Econometrica](https://doi.org/10.2307/1914185)
- [Svenson (1981), Are we all less risky and more skillful than our fellow drivers?, Acta Psychologica](https://doi.org/10.1016/0001-6918(81)90005-6)
- [Morningstar: Mind the Gap, jaarlijkse studie naar beleggersrendement](https://www.morningstar.com/lp/mind-the-gap)
- [Wikipedia: Charlie Munger](https://en.wikipedia.org/wiki/Charlie_Munger)

Dit is uitleg, geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee. Bron: Kurswert, https://kurswert.nl/leren/anders-denken/omgekeerd-denken