# Box 3: zo werkt belasting op je vermogen

> In 2026 betaal je pas box 3 als je vermogen op 1 januari boven €59.357 uitkomt, en dan over een fictief rendement op het deel daarboven.

Leerpad: Regels en belasting in Nederland, les 1 van 3. Bron: https://kurswert.nl/leren/nederland/box-3. Bijgewerkt: 2026-10-13.

Je belegt al een paar jaar elke maand een vast bedrag, en op een verjaardag vraagt een oom: betaal je daar eigenlijk belasting over? Voor de meeste twintigers is het eerlijke antwoord: nee, nog niet. Toch loont het om box 3 te snappen, want het is een vreemd systeem. Je betaalt niet over wat je echt verdiende, maar over wat de Belastingdienst aanneemt dat je verdiende.

## Hoe box 3 in 2026 werkt

Box 3 is de belasting op sparen en beleggen. De Belastingdienst kijkt naar je bezittingen en schulden op één dag: 1 januari, de peildatum. Voor elk soort bezit, en voor schulden, rekent hij met een vast, fictief rendement:

| Soort | Fictief rendement 2026 |
| --- | --- |
| Banktegoeden, zoals spaargeld | 1,28% (voorlopig) |
| Overige bezittingen, zoals aandelen, ETF's en crypto | 6,00% |
| Schulden, zoals een studieschuld | 2,70% (voorlopig) |

De eerste €59.357 per persoon is vrij: het heffingsvrij vermogen. Met een fiscale partner is dat samen €118.714. Van je schulden telt alleen het deel boven €3.800 per persoon mee, of €7.600 voor fiscale partners samen. Over het belaste deel betaal je 36%. De voorlopige percentages worden begin 2027 definitief.

### Voorbeeld 1: €80.000 in ETF's en €10.000 spaargeld

Lisa (29) heeft op 1 januari 2026 €80.000 in ETF's en €10.000 op haar spaarrekening. Geen schulden, geen fiscale partner. Zo rekent de Belastingdienst:

1. **Fictief rendement:** €80.000 × 6,00% = €4.800, plus €10.000 × 1,28% = €128. Samen €4.928.
2. **Rendementsgrondslag**, bezittingen min schulden: €90.000.
3. **Grondslag sparen en beleggen:** €90.000 min het heffingsvrij vermogen van €59.357 = €30.643.
4. **Belaste deel:** €30.643 gedeeld door €90.000 = 34,048%.
5. **Box 3-inkomen:** 34,048% van €4.928 = €1.677,89.
6. **Belasting:** 36% van €1.677,89 = €604.

Dat is ongeveer €50 per maand, of 0,67% van haar vermogen. Had Lisa een fiscale partner zonder eigen vermogen, dan bleven ze samen onder de €118.714 en betaalden ze niets.

### Voorbeeld 2: onder de grens dankzij een studieschuld

Daan (27) heeft €52.000 in ETF's, €9.000 spaargeld en €15.000 studieschuld. Zijn bezittingen zijn samen €61.000, meer dan €59.357. Toch betaalt hij niets.

1. **Schuld boven de drempel:** €15.000 min €3.800 = €11.200.
2. **Rendementsgrondslag:** €61.000 min €11.200 = €49.800.
3. **Grondslag sparen en beleggen:** €49.800 min €59.357 is minder dan nul, dus €0.
4. **Belaste deel, box 3-inkomen en belasting:** allemaal nul.

Zijn fictieve rendement (€3.120 plus €115,20 min €302,40 voor de schuld, samen €2.932,80) doet er dan niet meer toe.

## Tegenbewijs: als je echte rendement lager was

Het systeem rekent met 6% op beleggingen, ook in een jaar waarin de beurs daalt. De Hoge Raad oordeelde dat dit in strijd is met het eigendomsrecht als je in werkelijkheid minder rendement had. Daarom is er de tegenbewijsregeling. Vanaf de aangifte over 2025 vraagt de Belastingdienst zelf of je je werkelijke rendement wilt opgeven, en rekent dan met het gunstigste van de twee.

Let wel op. Bij je werkelijke rendement tellen ook koersstijgingen mee die je niet hebt verzilverd. Er is dan geen heffingsvrij vermogen, en kosten mag je niet aftrekken. In een goed beursjaar levert tegenbewijs dus niets op. In een slecht jaar kan het flink schelen.

## Wat er vanaf 2028 kan veranderen

Het kabinet wil af van het fictieve rendement. De Tweede Kamer nam op 12 februari 2026 een wet aan om vanaf 2028 je werkelijke rendement te belasten, ook koersstijgingen die je nog niet had verzilverd. De Eerste Kamer hield de stemming eind juni 2026 aan.

Eind september 2026 koos het kabinet een andere route. In het nieuwe voorstel wordt koerswinst op aandelen, obligaties en ETF's vanaf 2028 pas belast als je verkoopt. Voor crypto en andere bezittingen blijft het voorlopig een belasting op de jaarlijkse waardestijging, tot er naar verwachting in 2030 ook voor die bezittingen een regeling bij verkoop komt. Per persoon blijft €1.000 rendement per jaar vrij en het tarief blijft 36%. Om het te betalen, wil het kabinet het heffingsvrij vermogen in 2027 verlagen naar €30.846. Over dat bedrag is het laatste woord nog niet gezegd.

Niets hiervan is al wet. De aanpassing, een novelle, ligt sinds begin oktober 2026 bij de Raad van State, en daarna moeten beide Kamers nog stemmen. Details kunnen dus nog flink veranderen.

## Wat dit betekent voor jou

Zijn je bezittingen min je schulden samen minder dan €59.357? Dan betaal je over 2026 geen box 3. Dat geldt voor de meeste twintigers. Met een fiscale partner ligt de grens twee keer zo hoog, en een studieschuld boven €3.800 verlaagt je grondslag. Meer over die schuld in [studieschuld, hypotheek en beleggen](https://kurswert.nl/leren/nederland/studieschuld-en-beleggen).

Gaat het nieuwe plan door, dan verandert er veel. Heb je €30.000 in ETF's en stijgen die in een jaar 10%, dan betaal je daar niets over zolang je niet verkoopt. Verkoop je later met €3.000 winst, dan betaal je 36% over het deel boven €1.000: €720. Lang vasthouden wordt dus beloond, want ook het deel dat later naar de belasting gaat, groeit tot die tijd voor jou mee. Gaat het heffingsvrij vermogen in 2027 echt omlaag, dan betaal je met bijvoorbeeld €40.000 aan ETF's dat jaar wel box 3, waar dat in 2026 nog €0 was. Bouw je plannen dus niet op de regels van nu.

Wat telt, is je vermogen op 1 januari. Beleggingen vlak voor de jaarwisseling tijdelijk omzetten in spaargeld om minder belasting te betalen, werkt niet: daar heeft de wet een aparte regel tegen.

## Onthoud

- Box 3 kijkt naar je vermogen op 1 januari. In 2026 is €59.357 per persoon vrij, €118.714 met een fiscale partner.
- Je betaalt 36% over een fictief rendement: 6,00% op beleggingen en 1,28% op spaargeld (voorlopig).
- Schulden boven €3.800 per persoon, zoals een studieschuld, verlagen je grondslag.
- Was je werkelijke rendement lager? Dan kun je dat in je aangifte laten zien met de tegenbewijsregeling.
- Vanaf 2028 wil het kabinet koerswinst op aandelen en ETF's pas belasten als je verkoopt. Dat is nog niet zeker: beide Kamers moeten nog stemmen.

## Bronnen

- [Belastingdienst: Hoe is het box 3-inkomen op mijn voorlopige aanslag 2026 berekend?](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
- [Belastingdienst: Heffingsvrij vermogen](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/heffingsvrij-vermogen)
- [Belastingdienst: Drempel voor schulden in box 3](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/wat_zijn_uw_bezittingen_en_schulden/uw_schulden/drempel)
- [Belastingdienst: Rekenvoorbeelden berekening werkelijk rendement](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/rekenvoorbeelden-berekening-werkelijk-rendement)
- [Eerste Kamer: Senaat houdt stemming box 3-wet aan (30 juni 2026)](https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20260630/senaat_houdt_stemming_box_3_wet)
- [Eerste Kamer: mondeling overleg over box 3 (oktober 2026)](https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20261006/mondeling_overleg_over_box_3)
- [Wetgevingskalender: Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3](https://wetgevingskalender.overheid.nl/Regeling/WGK029564)
- [PwC: Toch novelle voor box 3, Kamer kritisch op dekking (2026)](https://www.pwc.nl/nl/actueel-en-publicaties/belastingnieuws/inkomen/toch-novelle-voor-box-3-kamer-kritisch-op-dekking.html)

Dit is uitleg, geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee. Bron: Kurswert, https://kurswert.nl/leren/nederland/box-3