Box 3: zo werkt belasting op je vermogen

Je belegt al een paar jaar elke maand een vast bedrag, en op een verjaardag vraagt een oom: betaal je daar eigenlijk belasting over? Voor de meeste twintigers is het eerlijke antwoord: nee, nog niet. Toch loont het om box 3 te snappen, want het is een vreemd systeem. Je betaalt niet over wat je echt verdiende, maar over wat de Belastingdienst aanneemt dat je verdiende.

Hoe box 3 in 2026 werkt

Box 3 is de belasting op sparen en beleggen. De Belastingdienst kijkt naar je bezittingen en schulden op één dag: 1 januari, de peildatum. Voor elk soort bezit, en voor schulden, rekent hij met een vast, fictief rendement:

De eerste €59.357 per persoon is vrij: het heffingsvrij vermogen. Met een fiscale partner is dat samen €118.714. Van je schulden telt alleen het deel boven €3.800 per persoon mee, of €7.600 voor fiscale partners samen. Over het belaste deel betaal je 36%. De voorlopige percentages worden begin 2027 definitief.

Tegenbewijs: als je echte rendement lager was

Het systeem rekent met 6% op beleggingen, ook in een jaar waarin de beurs daalt. De Hoge Raad oordeelde dat dit in strijd is met het eigendomsrecht als je in werkelijkheid minder rendement had. Daarom is er de tegenbewijsregeling. Vanaf de aangifte over 2025 vraagt de Belastingdienst zelf of je je werkelijke rendement wilt opgeven, en rekent dan met het gunstigste van de twee.

Let wel op. Bij je werkelijke rendement tellen ook koersstijgingen mee die je niet hebt verzilverd. Er is dan geen heffingsvrij vermogen, en kosten mag je niet aftrekken. In een goed beursjaar levert tegenbewijs dus niets op. In een slecht jaar kan het flink schelen.

Wat er vanaf 2028 kan veranderen

Het kabinet wil af van het fictieve rendement. De Tweede Kamer nam op 12 februari 2026 een wet aan om vanaf 2028 je werkelijke rendement te belasten, ook koersstijgingen die je nog niet had verzilverd. De Eerste Kamer hield de stemming eind juni 2026 aan.

Eind september 2026 koos het kabinet een andere route. In het nieuwe voorstel wordt koerswinst op aandelen, obligaties en ETF's vanaf 2028 pas belast als je verkoopt. Voor crypto en andere bezittingen blijft het voorlopig een belasting op de jaarlijkse waardestijging, tot er naar verwachting in 2030 ook voor die bezittingen een regeling bij verkoop komt. Per persoon blijft €1.000 rendement per jaar vrij en het tarief blijft 36%. Om het te betalen, wil het kabinet het heffingsvrij vermogen in 2027 verlagen naar €30.846. Over dat bedrag is het laatste woord nog niet gezegd.

Niets hiervan is al wet. De aanpassing, een novelle, ligt sinds begin oktober 2026 bij de Raad van State, en daarna moeten beide Kamers nog stemmen. Details kunnen dus nog flink veranderen.

Wat dit betekent voor jou

Zijn je bezittingen min je schulden samen minder dan €59.357? Dan betaal je over 2026 geen box 3. Dat geldt voor de meeste twintigers. Met een fiscale partner ligt de grens twee keer zo hoog, en een studieschuld boven €3.800 verlaagt je grondslag. Meer over die schuld in studieschuld, hypotheek en beleggen.

Gaat het nieuwe plan door, dan verandert er veel. Heb je €30.000 in ETF's en stijgen die in een jaar 10%, dan betaal je daar niets over zolang je niet verkoopt. Verkoop je later met €3.000 winst, dan betaal je 36% over het deel boven €1.000: €720. Lang vasthouden wordt dus beloond, want ook het deel dat later naar de belasting gaat, groeit tot die tijd voor jou mee. Gaat het heffingsvrij vermogen in 2027 echt omlaag, dan betaal je met bijvoorbeeld €40.000 aan ETF's dat jaar wel box 3, waar dat in 2026 nog €0 was. Bouw je plannen dus niet op de regels van nu.