Eigenaar worden: aandelen, bedrijven en ondernemen

Er zijn grofweg twee manieren om je geld te laten werken. Je kunt het uitlenen, of je kunt ergens eigenaar van worden. Het verschil tussen die twee bepaalt hoeveel je kunt verdienen, en hoeveel je kunt verliezen.

Uitlenen of eigenaar zijn

Op een spaarrekening leen je geld uit aan de bank. Met een obligatie leen je het uit aan een overheid of een bedrijf. Je krijgt rente en aan het eind je inleg terug, zolang de lener niet omvalt. Meer dan de afgesproken rente krijg je nooit, hoe goed het de lener ook gaat.

Met een aandeel word je mede-eigenaar. Je hebt recht op een stukje van de winst, nu en later. Groeit het bedrijf, dan groeit jouw deel mee. Gaat het failliet, dan worden eerst de schuldeisers betaald en blijft er voor aandeelhouders vaak niets over. Dat extra risico is precies de reden dat aandelen op lange termijn meer kunnen opleveren. Zie ook risico en rendement.

De makkelijkste route naar eigenaarschap is een breed ETF: met een klein bedrag ben je mede-eigenaar van meer dan duizend bedrijven tegelijk (zie wat is een ETF?). Maar eigenaar zijn betekent ook dalingen meemaken, soms jarenlang:

Een bedrijf overnemen in plaats van starten

Een eigen bedrijf is de meest geconcentreerde vorm van eigenaarschap. Je zet je tijd, je spaargeld en je naam op één kaart. Lukt het, dan bouw je iets op dat je later kunt verkopen. Lukt het niet, dan ben je je inleg kwijt en vaak een paar jaar inkomen. Veel ondernemers beginnen daarom klein, naast een baan of studie.

Bij ondernemen denkt bijna iedereen aan een start-up vanaf nul. Er is een route waar veel minder twintigers aan denken: een bestaand bedrijf overnemen. De babyboomgeneratie bereikt de pensioenleeftijd, en daarmee een grote groep ondernemers. Lang niet elk bedrijf heeft een opvolger in de familie. De KVK heeft er aparte informatie over, voor kopers en voor verkopers.

Het voordeel: je koopt klanten, personeel, leveranciers en cijfers die je kunt controleren. Je weet vanaf dag één of er omzet is. Het nadeel: je hebt meer geld nodig en je erft ook de problemen. Vaak betaalt de koper niet alles in één keer. Een deel komt van de bank, en een deel leent de verkoper zelf: een verkoperslening. Een verkoper die meefinanciert, laat zien dat hij in zijn bedrijf gelooft.

Aandelen en opties van je werkgever

Sommige werkgevers, vooral start-ups en scale-ups, bieden personeel aandelenopties of certificaten van aandelen aan. Een optie is het recht om later aandelen te kopen tegen een vaste prijs. Stijgt het bedrijf flink in waarde, dan kan dat veel opleveren. Komt er nooit een beursgang of verkoop, dan zijn ze misschien niets waard.

Let op twee dingen. Over het voordeel betaal je meestal inkomstenbelasting, net als over salaris: vraag na wanneer precies. En je baan en je vermogen hangen dan aan hetzelfde bedrijf. Toen het Amerikaanse Enron in 2001 omviel, verloren veel werknemers in één klap hun baan en een groot deel van hun pensioenspaargeld, dat in Enron-aandelen zat.

Wat je nu kunt doen

Je hoeft niet te kiezen tussen een ETF en een eigen zaak. Begin met eigenaarschap via een breed gespreid fonds. Leer intussen hoe bedrijven geld verdienen: lees eens een jaarverslag, praat met ondernemers in je omgeving, werk een tijd bij een klein bedrijf. Wie later wil starten of overnemen, begint dan niet bij nul.