Bitcoin: digitaal goud of speculatie?

Bitcoin is de bekendste cryptomunt en ook de meest omstreden. Voor de één is het digitaal goud, voor Warren Buffett rattengif in het kwadraat. Grote kans dat je iemand kent die er rijk van werd, en iemand die er veel op verloor. Wie heeft gelijk? Eerst de feiten, dan de discussie.

Hoe het begon

Op 31 oktober 2008, midden in de financiële crisis, verscheen de bitcoin-whitepaper. De schrijver noemde zich Satoshi Nakamoto. Wie dat is, weet tot vandaag niemand. Het idee: elektronisch geld dat je rechtstreeks aan een ander stuurt, zonder bank ertussen.

Op 3 januari 2009 volgde het eerste blok. Satoshi zette er een kop uit de Britse krant The Times in, over een tweede reddingsoperatie voor banken. Veel mensen lezen dat als statement: hier is geld dat geen bank nodig heeft. In mei 2010 betaalde Laszlo Hanyecz 10.000 bitcoin voor twee pizza's, de eerste bekende aankoop met bitcoin. Op de top van oktober 2025 waren die munten ruim 1,2 miljard dollar waard.

Maximaal 21 miljoen, en de halvering

Er komen nooit meer dan 21 miljoen bitcoin. Nieuwe munten ontstaan als beloning voor miners, de computers die blokken toevoegen (zie blockchain in gewone taal). Elke 210.000 blokken, ongeveer om de vier jaar, halveert die beloning. In 2009 was het 50 bitcoin per blok, sinds april 2024 is het 3,125. De volgende halvering wordt rond 2028 verwacht.

In maart 2026 werd de twintigmiljoenste bitcoin gedolven. Over de laatste miljoen doet het netwerk nog tot ongeveer 2140. Je hoeft geen hele bitcoin te kopen: één bitcoin bestaat uit 100 miljoen satoshi's. Met €10 van je bijbaan koop je dus gewoon een klein stukje.

Digitaal goud of rattengif?

Voorstanders wijzen op schaarste. Een centrale bank kan euro's bijdrukken, bitcoin kan niemand bijmaken. Je kunt het overal ter wereld bewaren en versturen, ook als je regering of bank dat liever niet heeft. Sinds januari 2024 bestaan er in de VS spot-ETF's: beursfondsen die echte bitcoin kopen en bewaren voor beleggers. Grote vermogensbeheerders doen dus mee.

Een opvallende bekeerling is BlackRock-topman Larry Fink. In 2017 zei hij nog dat bitcoin vooral liet zien hoeveel vraag er naar witwassen was. In 2023 noemde hij bitcoin een internationaal bezit, een soort digitaal goud.

Tegenstanders zeggen: bitcoin levert niets op. Een aandeel geeft je een stukje van de winst van een bedrijf, een huis levert huur op. Bitcoin levert alleen de hoop dat een ander er later meer voor betaalt.

"Probably rat poison squared."

Warren Buffett over bitcoin, CNBC, mei 2018

In 2022 zei Buffett dat hij alle bitcoin ter wereld niet eens zou willen hebben voor 25 dollar, omdat het niets produceert. Zijn compagnon Charlie Munger noemde crypto in 2023 in The Wall Street Journal een gokcontract met bijna 100% voordeel voor het huis, en pleitte voor een verbod. Twee ECB-functionarissen schreven eind 2022 op het blog van de Europese Centrale Bank dat bitcoin op weg was naar irrelevantie.

Eerlijk gezegd hebben beide kampen een punt. Bitcoin is echt schaars en wordt na zeventien jaar nog steeds gebruikt. Maar er zit geen winst of rente onder. De koers is wat de volgende koper wil betalen.

Stroom en stevige dalingen

Proof of work kost stroom. De Universiteit van Cambridge schatte in 2025 dat bitcoin zo'n 138 terawattuur per jaar gebruikt: ongeveer 0,5% van alle elektriciteit ter wereld, en meer dan heel Nederland in een jaar verbruikt. Ruim de helft kwam uit duurzame bronnen en kernenergie. Critici noemen het verspilling. Voorstanders zeggen dat miners vaak stroom gebruiken die anders onbenut blijft.

En dan de dalingen. In het verleden ging bitcoin meerdere keren met driekwart of meer onderuit: van eind 2017 tot eind 2018 zo'n 84%, van november 2021 tot november 2022 zo'n 77%. Na het record van ongeveer 126.000 dollar in oktober 2025 zakte de koers in juni 2026 onder de 60.000 dollar. Na 2018 en 2022 volgden later nieuwe records, maar niemand garandeert dat dat weer gebeurt.