Ethereum en slimme contracten

Bitcoin doet in feite één ding: bijhouden wie hoeveel bitcoin heeft. Ethereum wil meer zijn: een wereldwijde computer die van niemand is en waarop iedereen programma's kan zetten. Vitalik Buterin beschreef het idee eind 2013, sinds 30 juli 2015 draait het netwerk. De munt heet ether. Die betaal je voor alles wat er op het netwerk gebeurt.

Slimme contracten: een automaat die niet onderhandelt

Denk aan een snoepautomaat. Je gooit er €2 in, drukt op een knop en het zakje valt eruit. Geen verkoper, geen discussie. Een slim contract werkt net zo: een stukje code op de blockchain dat automatisch uitvoert wat is afgesproken, zodra aan de voorwaarden is voldaan.

Een festival zou zo kaartjes als token kunnen verkopen. In de code staat dan dat je bij doorverkoop hooguit 10% boven de originele prijs mag vragen en dat de artiest een deel krijgt. Niemand hoeft dat te controleren: de code regelt het.

De keerzijde: zit er een fout in de code, dan voert het netwerk die fout net zo trouw uit. Er is geen klantenservice die een transactie terugdraait. Hackers zoeken precies naar zulke fouten.

Wat erop gebouwd is: DeFi en NFT's

DeFi (decentralized finance) staat voor geldzaken zonder bank: munten ruilen, lenen of uitlenen, allemaal via slimme contracten. Je hebt geen rekening nodig, alleen een wallet. Je hebt ook geen depositogarantie. Wordt een contract gehackt of valt een project om, dan ben je je geld kwijt.

NFT's (non-fungible tokens) zijn unieke eigendomsbewijzen op de blockchain, vaak van digitale kunst. In 2021 brak er een gekte uit. Daarna stortte de markt in.

Gas: de prijs van rekenkracht

Elke handeling op ethereum kost rekenkracht. Die betaal je in ether, en dat heet gas. De prijs werkt als bij festivalkaartjes: wil iedereen tegelijk, dan schiet hij omhoog. In de NFT-gekte van 2021 kostte één transactie op drukke dagen gemiddeld tientallen dollars. Tegenwoordig lopen veel transacties via aparte netwerken bovenop ethereum, waar het een stuk goedkoper is.

The Merge, staking en geen maximum

Op 15 september 2022 stapte ethereum over van proof of work naar proof of stake (zie blockchain in gewone taal). Die operatie heet The Merge. Volgens ethereum.org daalde het energieverbruik daardoor met naar schatting 99,95%.

Sindsdien kun je ether staken: je zet het vast om het netwerk mee te beveiligen en krijgt een beloning in ether. In 2026 lag die rond de 3% per jaar, en dat schommelt. Een eigen validator vraagt 32 ether. Via een platform kan het met minder, maar dan bewaart dat platform je ether en houdt het een deel van de beloning.

Anders dan bitcoin heeft ether geen vast maximum. Er komt ether bij als beloning voor validators. Tegelijk wordt sinds augustus 2021 een deel van de transactiekosten verbrand, dus vernietigd. Is het druk op het netwerk, dan kan er meer verdwijnen dan erbij komt. In 2026 waren er ruim 120 miljoen ether.

Wil je ethereum leren kennen, begin dan klein, met geld dat je kunt missen. En lees eerst hoe je veilig bewaart: bij slimme contracten is een verkeerde klik niet terug te draaien.