De ECB: wie zet de rente, en waarom?

Acht keer per jaar beslissen zevenentwintig mensen, meestal in Frankfurt, over de rente in de eurozone. Op donderdag om 14.15 uur maken ze hun besluit bekend. Binnen een paar minuten bewegen de beurzen. Weken tot maanden later merk je het zelf: in je spaarrente, in de rente op een nieuwe lening, in de hypotheekofferte van je oudere zus. Dit is de raad van bestuur van de Europese Centrale Bank.

Wie er beslist

De ECB is de centrale bank van de eurozone: de bank van de banken. Sinds Bulgarije op 1 januari 2026 overstapte, betalen 21 landen met de euro. De ECB zet de rente voor al die landen tegelijk.

In de raad van bestuur zitten de zes leden van de directie van de ECB en de presidenten van de 21 nationale centrale banken, onder wie de president van De Nederlandsche Bank. Niet iedereen stemt elke keer. De directie stemt altijd, de presidenten rouleren. Nederland deelt met Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje vier stemmen.

Het doel: 2% inflatie

De hoofdtaak van de ECB is prijsstabiliteit. Ze vertaalt dat in een doel van 2% inflatie op de middellange termijn. Dat doel is symmetrisch: te lage inflatie vindt de ECB net zo onwenselijk als te hoge. In juni 2025 bevestigde ze die aanpak na een evaluatie van haar strategie.

Middellange termijn betekent dat de ECB niet op elk maandcijfer reageert. Een rentebesluit werkt pas na maanden door, dus ze kijkt een paar jaar vooruit. Dreigt de inflatie ruim boven 2% te blijven, dan gaat de rente omhoog. Dat maakt lenen duurder en remt de bestedingen. Zakt de inflatie te ver, dan gaat de rente omlaag.

Drie rentes, en één die telt

Voor de markt telt vooral de depositorente. Banken hebben samen veel meer geld dan ze nodig hebben, mede door de grote obligatie-aankopen van de ECB, en stallen dat overschot bij de ECB. Daardoor bepaalt de depositorente wat geld op de geldmarkt kost, en de ECB stuurt haar beleid dan ook via deze rente. De andere twee liggen er sinds september 2024 op een vaste afstand boven: 0,15 en 0,40 procentpunt. Gaat het nieuws over 'de ECB-rente', dan bedoelt het vrijwel altijd de depositorente.

Hoe vaak, en hoe het doorwerkt

De raad van bestuur vergadert meestal om de twee weken, maar over de rente beslist hij eens per zes weken. De laatste rentebesluiten van 2026 vallen op 29 oktober en 17 december. In 2027 volgen 4 februari, 18 maart, 29 april, 10 juni, 22 juli, 9 september, 28 oktober en 16 december.

Een besluit werkt in stappen door. De beurs beweegt vaak al vooraf, omdat beleggers het besluit proberen te voorspellen. De geldmarkt, waar banken elkaar geld lenen, volgt binnen een dag. Nieuwe hypotheken en leningen volgen binnen weken. Je spaarrente beweegt meestal het traagst. Volgens De Nederlandsche Bank duurt het gemiddeld een half jaar tot een jaar voordat een rentebesluit helemaal in de economie zit.

En De Nederlandsche Bank?

DNB is onze eigen centrale bank en hoort bij het Eurosysteem: de ECB en de nationale centrale banken samen. De president van DNB stemt mee over de rente. Daarnaast houdt DNB toezicht op banken, verzekeraars en pensioenfondsen, bij de grootste banken samen met de ECB. En DNB voert het depositogarantiestelsel uit, dat je spaargeld tot €100.000 per persoon per bank beschermt. Meer daarover in de les over toezicht en bescherming.