Morgan Housel: geld is psychologie

Ronald Read was monteur bij een tankstation en daarna conciërge in Vermont. Toen hij in 2014 op 92-jarige leeftijd overleed, bleek hij bijna 8 miljoen dollar te hebben, bij elkaar gespaard en belegd in gewone aandelen. Het grootste deel liet hij na aan het ziekenhuis en de bibliotheek van zijn stad. Richard Fuscone, oud-topbestuurder van zakenbank Merrill Lynch, ging juist failliet. Hij had zwaar geleend voor een enorm huis in Greenwich, Connecticut. Toen kwam de crisis van 2008.

Met die twee verhalen opent Morgan Housel The Psychology of Money (2020). Zijn punt: hoe goed je het doet met geld, hangt minder af van hoe slim je bent dan van hoe je je gedraagt.

Wie is Housel?

Housel schreef jarenlang over geld voor The Motley Fool en The Wall Street Journal en is partner bij investeerder Collaborative Fund. Hij beheert geen beroemd fonds en verkoopt geen strategie. Zijn boek werd miljoenen keren verkocht, omdat het gaat over iets wat iedereen herkent: gedrag.

Vermogen is wat je niet ziet

Je ziet de auto van je collega, niet haar spaarrekening. Vermogen is volgens Housel juist het geld dat niet is uitgegeven: de auto die niet is gekocht, de upgrade die is overgeslagen. Rijk zijn, met een hoog inkomen en veel uitgaven, is iets anders dan vermogend zijn. Geld uitgeven om te laten zien hoeveel je hebt, is de snelste manier om minder te hebben.

Housel noemt dit de paradox van de man in de auto. Niemand is zo onder de indruk van jouw spullen als jijzelf. Wie een mooie auto ziet, denkt aan zichzelf achter het stuur, niet aan jou.

Genoeg, en ruimte voor fouten

De moeilijkste financiële vaardigheid is volgens Housel ophouden met het verschuiven van je doel. Wie nooit genoeg heeft, neemt risico's die nergens voor nodig zijn. Housel beschrijft mensen die al rijk waren en alles kwijtraakten in hun jacht op meer. Weten wat genoeg is, begint met een getal: je vrijheidsgetal.

Plan daarnaast op tegenvallers. Housel noemt het ruimte voor fouten, zijn versie van de margin of safety van Graham. Je hoeft de toekomst niet goed te voorspellen als je een tegenvaller kunt opvangen. Dat begint met een buffer:

En kies redelijk boven rationeel. Een plan dat je volhoudt als de beurs 30% zakt, is beter dan een perfect plan dat je in paniek loslaat. Housel vertelt dat Nobelprijswinnaar Harry Markowitz zijn eigen pensioengeld half in aandelen en half in obligaties stak, vooral om spijt te voorkomen.

Je eerste baan en je eerste loonsverhoging

Je eerste salaris is het moment waarop je uitgavenpatroon ontstaat. Wat je dan gewend raakt, wordt je nieuwe normaal. Spreek daarom vóór je eerste loonstrook met jezelf af welk deel automatisch naar sparen en beleggen gaat.

Bij elke loonsverhoging geldt hetzelfde. Komt er €150 netto per maand bij, laat dan minstens de helft doorlopen naar je beleggingen. Je leeft nog steeds beter dan vorig jaar. Je hebt daar geen concreet doel voor nodig, zegt Housel: spaargeld koopt vrijheid, bijvoorbeeld om nee te zeggen tegen een baan waar je ongelukkig van wordt. Zie ook Lifestyle-inflatie.

Een kritische noot. Het boek drijft op verhalen, en verhalen kunnen misleiden. Over de conciërge die rijk werd hoor je, over de duizenden zuinige mensen met pech niet. Housel waarschuwt daar zelf voor in zijn hoofdstuk over geluk en risico. Het boek is ook erg Amerikaans. En zuinig leven helpt pas als er iets te sparen valt. Bij een laag inkomen levert investeren in jezelf vaak meer op: zie Jij bent je grootste bezit.